Jest to system, w którym do opakowania na napój doliczana jest kaucja zwracana klientowi w momencie oddania opakowania do punktu zbiórki. System kaucyjny w Polsce ruszy w październiku 2025 r. i obejmie:

●    jednorazowe butelki z tworzyw sztucznych o pojemności do 3 l, 

●    wielorazowe butelki szklane o pojemności do 1,5 l, 

●    puszki metalowe o pojemności do 1 l

Do opakowań zostanie doliczona kaucja w wysokości określonej rozporządzeniem. Polacy będą mogli zwrócić ww. opakowania w wyznaczonych punktach zbiórki, tj. sklepach o powierzchni sprzedaży powyżej 200 mkw., lub w innych punktach, które dobrowolnie przystąpią do systemu. Konsumenci nie będą mieli obowiązku przedstawiania paragonu. W zamian za opakowanie otrzymają zwrot kaucji. 

System kaucyjny będzie obowiązywał w Polsce od 01.10.2025 roku.

W systemie kaucyjnym będzie miał obowiązek uczestniczyć:

-    każdy producent lub importer napojów w:

●    jednorazowej butelce z tworzyw sztucznych o pojemności do 3l, 

●    wielorazowej butelce szklanej o pojemności do 1,5l, 

●    puszce o pojemności do 1l

-    każdy punkt, który sprzedaje ww. napoje, a zatem sklepy, hurtownie, punkty gastronomiczne, restauracje, kioski, stragany, bufety, punkty sprzedaży obwoźnej etc.

„Wprowadzający” to importer lub producent wprowadzający do obrotu produkty w opakowaniach na napoje w: jednorazowych butelkach z tworzyw sztucznych o pojemności do 3l, wielorazowych butelkach szklanych o pojemności do 1,5l lub puszkach o pojemności do 1l. Zwykle nazywany producentem.

„Punkt zbiórki” to miejsce, w którym można zwrócić opakowanie lub odpad opakowaniowy i otrzymać zwrot kaucji. Ustawa dzieli te podmioty na obowiązkowe (tj. sklepy o powierzchni sprzedaży powyżej 200 mkw.) i dobrowolne (podmioty, które przystąpią do systemu).

„Punktem poboru kaucji” jest każdy punkt sprzedaży, w którym oferowane są napoje objęte systemem kaucyjnym. To oznacza, że np. sklep, hurtownia, punkt gastronomiczny, restauracja, kiosk, stragan, bufet czy punkt sprzedaży obwoźnej ma obowiązek pobrać kaucję za opakowanie objęte systemem kaucyjnym.

„Podmiot reprezentujący” jest odpowiedzialny za funkcjonowanie systemu kaucyjnego w Polsce. To inaczej „operator systemu”. Zgodnie z ustawą takich podmiotów może być wiele. Mają za zadanie m.in.: prowadzić zbiórkę opakowań objętych systemem kaucyjnych i rozliczenia między partycypującymi podmiotami, takimi jak punkty zbiórki, punkty poboru kaucji i wprowadzający.

Operator systemu kaucyjnego, zwany w ustawie „podmiotem reprezentującym”, jest odpowiedzialny za funkcjonowanie systemu kaucyjnego. W Polsce takich podmiotów może być wiele. Mają za zadanie m.in.: prowadzić zbiórkę opakowań objętych ustawą i rozliczenia między partycypującymi podmiotami, takimi jak punkty zbiórki, punkty poboru kaucji i wprowadzający.

Opakowanie objęte systemem kaucyjnym można zwrócić do specjalnej maszyny ustawionej w punkcie zbiórki, którą nazywamy zwrotomatem, butelkomatem albo tzw. RVM-em (z ang. reverse vending machine).

W ramach systemu kaucyjnego wprowadzający ma obowiązek:

●    osiągnąć wymagany ustawą poziom zbiórki opakowań i odpadów opakowaniowych (wieczek i nakrętek), który dla poszczególnych lat przedstawia się następująco:

2025 r.	2026 r.	2027 r.	2028 r.	2029 r. i lata następne
77%	81%	84%	87%	90%

Punkt poboru kaucji, czyli każdy punkt sprzedaży napojów w opakowaniach objętych systemem kaucyjnym, ma obowiązek:

●    informowania konsumentów o dostępnych systemach zwrotu i zbierania opakowań, właściwego postępowania z opakowaniami i oznaczeniach stosowanych na opakowaniach, warunkach i trybie zwrotu pustych opakowań i odpadów opakowaniowych w ramach systemu kaucyjnego oraz możliwości zwrotu pobranej kaucji

●    podpisania umowy z co najmniej jednym operatorem systemu kaucyjnego, który się do niego zgłosi (jeśli jego powierzchnia sprzedaży jest nie większa niż 200 mkw.) lub z każdym operatorem systemu kaucyjnego (jeśli jego powierzchnia sprzedaży jest większa niż 200 mkw.)

●    zbierania kaucji za opakowania

●    przekazywania kaucji operatorowi na mocy umowy

●    prowadzenia ewidencji obejmującej liczbę nabytych i sprzedanych produktów będących napojami w opakowaniach na napoje objętych systemem kaucyjnym.

W ramach systemu wypłacający kaucję musi:

●    informować konsumentów o dostępnych systemach zwrotu i zbierania opakowań, właściwego postępowania z opakowaniami i znaczenia oznaczeń stosowanych na opakowaniach, warunkach i trybie zwrotu pustych opakowań i odpadów opakowaniowych w ramach systemu kaucyjnego oraz możliwości zwrotu pobranej kaucji

●    podpisać umowę z każdym operatorem systemu kaucyjnego, który się do niego zgłosi (tylko jeśli powierzchnia punktu sprzedaży przekracza 200 mkw.), w przypadku punktów dobrowolnie uczestniczących w systemie umowa może być podpisana z jednym operatorem

●    pobierać kaucję od klientów

●    zwracać kaucję klientom

●    rozliczać się z pobranej i wydanej kaucji z podmiotem reprezentującym

●    zbierać opakowania, nakrętki i wieczka manualnie lub za pomocą tzw. zwrotomatów

●    prowadzić ewidencję papierową lub elektroniczną (z podziałem na poszczególne lata):

-    liczby nabytych i sprzedanych produktów będących napojami w opakowaniach na napoje objętych systemem kaucyjnym;

-    liczby zwróconych opakowań i odpadów opakowaniowych;

-    wysokości pobranych, zwróconych i niezwróconych kaucji.

Do obowiązków operatora systemu kaucyjnego należy organizowanie i prowadzenie systemu kaucyjnego i gospodarowanie opakowaniami i odpadami opakowaniowymi, w tym m.in.

●    selektywne zbieranie opakowań i odpadów opakowaniowych w celu osiągnięcia wyznaczonych poziomów zbiórki

●    odbiór opakowań ze sklepów i punktów zbiórki, a także ich transport

●    prowadzenie ewidencji oraz sporządzanie sprawozdań

●    rozliczenia między partycypującymi podmiotami

●    finansowanie kosztów zbierania opakowań po napojach przez punkty zbiórki.

Klient będzie musiał płacić kaucję przy zakupie napojów w odpowiednio oznaczonej:

●    jednorazowej butelce z tworzyw sztucznych o pojemności do 3l, 

●    wielorazowej butelce szklanej o pojemności do 1,5l, 

●    puszce o pojemności do 1l

W celu odzyskania kaucji, klient zwróci w punkcie zbiórki opróżnione i niezgniecione opakowanie z nakrętką. Co ważne, klient nie będzie miał obowiązku przedstawiać paragonu, a zwrotu będzie mógł dokonać w dowolnym punkcie zbiórki.

Kaucję odzyskasz w momencie zwrotu pustego opakowania po napojach do punktu zbiórki. Wystarczy oddać opakowanie objęte systemem – bez paragonu. Sklep sprawdzi oznaczenie opakowania i jego stan (pamiętaj, że musi być niezgniecione i posiadać oryginalną etykietę). Jeśli spełnia warunki, otrzymasz zwrot pieniędzy. 

Wysokość kaucji zależy od rodzaju opakowania –50 groszy za butelkę PET i puszkę oraz 1 zł za butelkę szklaną. Informacja o kaucji jest widoczna na etykiecie produktu.

System kaucyjny obejmuje:  

•    butelki z tworzyw sztucznych (PET) po napojach o poj. do 3 litrów,  

•    metalowe puszki o poj. do 1 litra,  

•    szklane butelki wielokrotnego użytku o poj. do 1,5 litra 

 

System obejmuje opakowania po napojach, takich jak woda, soki, napoje gazowane czy piwo.  

Zwrot opakowań umożliwia odzyskanie kaucji – opłaty doliczanej do ceny produktu. Opakowania, aby zostać przyjęte muszą być puste, ale nie wymagają paragonu przy zwrocie. 

UWAGA: Zbierane są tylko produkty z logotypem systemu kaucyjnego.  

Jeśli jesteś konsumentem, przy zakupie sprawdź, czy opakowanie jest objęte systemem kaucyjnym – będzie miało specjalne oznaczenie i informację o wysokości kaucji. Przed zwrotem opakowania: OPRÓŻNIJ JE, NIE ZGNIATAJ, NIE NISZCZ, NIE ODRYWAJ ETYKIETY. Kaucję można odzyskać w punktach zwrotu kaucji. 

Sprawdź na mapie, gdzie znajduje się najbliższy punkt zbiórki.

Od października 2025 r. będzie działał w Polsce system kaucyjny, który pomaga chronić środowisko i spełnić unijne wymogi. Dzięki niemu ograniczamy liczbę wyrzuconych butelek i puszek w lasach, parkach czy na ulicach. Zamiast trafiać do śmieci, opakowania wracają do ponownego użycia lub recyklingu.  

Podstawą do wprowadzenia w Polsce systemu kaucyjnego była dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady Unii Europejskiej 2019/904 w sprawie zmniejszenia wpływu niektórych produktów z tworzyw sztucznych na środowisko (tzw. dyrektywa SUP). 

Nałożyła ona na państwa członkowskie obowiązek zapewnienia selektywnej zbiórki do celów recyklingu. Przedsiębiorcy wprowadzający do obrotu napoje w opakowaniach będą obowiązani osiągnąć określone poziomy selektywnego zbierania opakowań i odpadów opakowaniowych w ramach systemu (77% od 2025 r. i 90% od 2029 r.). 

Sprawdź na mapie, gdzie znajduje się najbliższy punkt zbiórki. W sklepach powyżej 200 metrów kwadratowych oddasz każdy rodzaj opakowania objętego systemem kaucyjnym. Mniejsze sklepy przystępują do systemu kaucyjnego dobrowolnie - dlatego upewnij się czy są punktem zbiórki. Opakowanie możesz oddać za pomocą zwrotomatu lub oddając je bezpośrednio do sprzedawcy.

Upewnij się, że Twoje opakowanie posiada etykietę i jest oznaczone symbolem kaucji oraz jej wysokością. Opakowanie powinno być puste i niezgniecione. Nie musisz posiadać paragonu. Zanieś puste opakowanie do punktu zbiórki (są to zwrotomaty oraz sklepy, gdzie prowadzona jest zbiórka ręczna), który uczestniczy w systemie kaucyjnym i odbierz kaucję.